Để nắm bắt cơ hội và phát triển đất nước, chính phủ Lào muốn đa dạng hóa các nguồn năng lượng, chú trọng vào các nguồn năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối. Song song với đó là thực hiện việc kết nối với lưới điện ASEAN, hướng tới xuất khẩu điện cho các quốc gia trong vùng như: Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Singapore đã và đang trở thành hiện thực.
1. Trang trại điện mặt trời
Chương trình hành động của nước bạn Lào bắt đầu với dự án điện mặt trời Attapeu (SAPP) có tổng công suất lắp đặt là 50 MW, trị giá 69,2 triệu USD (từ nguồn vay của Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ – DFC) và một đường dây tải điện 115 kV ở tỉnh Attapeu, do Công ty TNHH Solar Attapeu Power Sole (SAPC) làm chủ đầu tư.
Dự án này vừa được khởi công ngày 12/8/2022 tại huyện Xaysettha, tỉnh Attapeu và dự kiến bắt đầu vận hành thương mại vào cuối năm 2023. Nguồn điện từ SAPP sẽ được bán cho Điện lực Nhà nước Lào theo thỏa thuận mua bán điện kéo dài trong 30 năm.
Từ năm 2014, Tập đoàn tài chính phát triển quốc tế Hoa Kỳ đã hợp tác với chính phủ Lào và các cấp chính quyền một số địa phương để lựa chọn địa điểm phát triển dự án điện mặt trời quy mô lớn đầu tiên tại Lào.
Vào tháng 7 năm 2021, chính phủ Lào và các cổ đông trong Nhà máy thủy điện Nam Theun 2 cũng đã ký thỏa thuận hợp tác với Tập đoàn năng lượng EDF của Pháp để phát triển dự án điện mặt trời nổi Nam Theun 2 – Solar, công suất lắp đặt 240 MW. Dự án điện mặt trời nổi này được xây dựng trên hồ chứa của thủy điện Nam Theun 2 (1,08 GW) ở tỉnh Khammuan.
Theo Công ty điện lực Nam Theun 2: Đây là trang trại năng lượng mặt trời nổi hỗn hợp lớn nhất trên thế giới, có diện tích 3,2 km2. Dự án này nhằm mục tiêu tiết kiệm nước và tích nước cho mùa khô (khi có ánh nắng mặt trời các tấm pin nổi giúp giảm lượng nước bốc hơi và sử dụng ít nước hơn).
Theo ông Jean-Philippe Buisson – Phó Chủ tịch EDF phụ trách khu vực châu Á: Dự án Nam Theun – 2 Solar sẽ cung cấp nguồn năng lượng sạch, an toàn, đáng tin cậy và cạnh tranh, không có tác động lớn đến môi trường, hoặc xã hội. Khái niệm tiết kiệm nước ở đây là một sự đổi mới để tạo ra nguồn điện tái tạo theo cách thức đáng tin cậy hơn.
2. Trang trại điện gió
Theo Báo cáo Triển vọng Phát triển châu Á 2022 của Ngân hàng Phát triển châu Á: Các trang trại điện gió ở Lào có khả năng tạo ra 1,6 GW hiện đã được lên kế hoạch. Khi đi vào vận hành thương mại, nguồn điện sẽ được xuất khẩu cho Việt Nam.
Dự án điện gió quy mô lớn là dự án Monsoon 600 MW, được xây dựng gần sông Mekong, tại các tỉnh Xekong và Attapeu, ở phía Đông Nam nước Lào, nằm cách biên giới Lào – Việt Nam khoảng 22 km.
Chủ đầu tư dự án này là Công ty Năng lượng Tái tạo Thái Lan Impact Energy Asia Development Limited (IEAD), được góp vốn bởi Hong Kong’s Impact Wind Investment Limited (55%) và BCPG Public Company Limited có trụ sở tại Thái Lan (45%).
Dự án điện gió Monsoon được coi là trang trại điện gió xuyên biên giới đầu tiên và lớn nhất Đông Nam Á (đến thời điểm hiện tại), với tổng vốn đầu tư khoảng 930 triệu USD. Trang trại điện gió này dự kiến bắt đầu hoạt động thương mại vào năm 2025 và sẽ được chuyển giao cho Chính phủ Lào sau 25 năm nhượng quyền.
Công suất của trang trại điện gió Monsoon sẽ được mở rộng tăng hơn gấp đôi công suất (khoảng 1,6 GW), trong đó, 95% điện năng dự kiến sẽ được bán cho thị trường ASEAN (chủ yếu cho Thái Lan, Việt Nam).
Dự án này sẽ đóng một vai trò quan trọng trong chính sách phát triển lưới điện ASEAN bán điện từ Lào sang Việt Nam và bán điện từ Lào qua lưới điện của Thái Lan và Malaysia cho Singapore.
Tháng 7 năm 2020, thủ tướng chính phủ Việt Nam đã phê duyệt chủ trương nhập khẩu điện từ dự án này và chỉ đạo EVN xây dựng các công trình truyền tải điện cần thiết tại Việt Nam.
Một năm sau đó (tháng 7 năm 2021), Hợp đồng mua bán điện giữa IEAD với EVN đã được ký kết và Hợp đồng điều chỉnh, sửa đổi được ký kết vào tháng 1 năm 2022. Toàn bộ sản lượng điện từ dự án này sẽ được bán cho Việt Nam theo Hợp đồng mua bán điện 25 năm với EVN.
Ngoài trang trại điện gió Monsoon, mới đây, chính phủ Lào đã cho phép Công ty TNHH Impact Electrons Siam – một thành viên của IEAD thực hiện nghiên cứu khả thi và đánh giá tác động môi trường tại một trang trại gió có tên là Xekong, công suất 1 GW.
Vào tháng 2 năm 2022, Keppel Infrastructure Holdings, Impact Electrons Siam và Envision đã ký biên bản ghi nhớ về khả năng mở rộng tiềm năng cho dự án này.
Nguồn: Tạp chí Năng lượng Việt Nam.
